Publiseerd verhael in et winternommer van et Friese tiedschrift De Nije

Pries  

In ien van de eerste klassen van de ulo mossen we op een dag test wodden. We mossen een lieste mit vraogen beantwoorden, mit dingen ommetiepelen, en mit een vremde kerel praoten die je van alles vreug. Et zal wel een soortement psycholoog west hebben. Die kerel bepaolde dan hoej in mekeer zatten en waor aj lichtkaans geschikt veur wezen zollen. De oolden kregen daor dan laeter een brief over. Mien moeder het me nooit wat over die brief verteld, mar ik hebbe him bij toeval wel vunnen en lezen. Dr is me mar ien woord uut die hiele brief bijbleven en dat is et woortien naef. Dat was ik bliekber en dat was ongetwiefeld waor. Ie hoefden werachtig gien psycholoog te wezen en kom tot die konklusie. Ik vatte dat woortien doedertieden niet as slimme positief op. Et maekt et lichtkaans nog slimmer ak bekenne dak dat nog altied een betien bin. Ik bin et kienderlike in me nooit echt kwietraekt. Zoks kan goed en minder goed uutpakken. Ik hebbe een enorm rieke fantesie en inlevingsvermogen. Dat komt me bij et schrieven hiel goed van passe. Mar ik vertrouwe ok vaeke meensken die dat vertrouwen aachterof bekeken niet weerd blieken te wezen. Tot de dag van vandaege an toe. Mar die meneer de psycholoog zal indertied grif niet docht hebben dat dat meer as bedeesde joongien nog es een bekende schriever en verhaelevertelder wodden zol. Zovule fantesie en inlevingsvermogen zal de man grif niet had hebben. Now ja, behalven dat kan k ok nog hiele lekkere kruudkoeken en appeltaarten bakken. Mar daor holen mien kundigheden dan ok wel haost mit op.  

In die rieke fantesie van mij hek ooit wel es docht dak een goeie hadrieder was. Dat kwam omdak op e legere schoele een keer op e iesbaene de dadde pries wun! In die tied hawwe nog winters! Kom daor now es omme! Et is aarmoede troef. Mit daank an et meenselike gedrag dat een klimaotveraandering tot gevolg het. De ellende mit et rotvirus van now is mar een blussien, neem dat van mij an. De klimaotveraandering is de storm van laeter, die vermoedelik niet meer te keren, op oons ofkomt.
 
Mar wat die winters anbelangt De melkwaegen mos dr bijtieden op e Boverweg bij oons in et drp deurschept wodden. Ik blaosde ronties op e bevreuren ruten en sleup onder een dikke, watteerde deken. Ak morgens wakker wodde was me de aosem op die deken bevreuren. Van mien moeder kreek een kruke mit, die eerst in een Friese Koerier wikkeld wodde en dan in een krukezak kwam. Dat was klaorebaore luxe, want mien moeder vertelde dat zij as kiender indertied een waarme stien mit in de bedstee kregen. De veuruutgaank was dus in volle gang!
  
As kiend wodde k deur mien moeder bij de winterdag mit de redens onder op e sloot veur et huus aachter een keukenstoel zet en dan mok me veerder mar zien te redden. Dat kon k bliekber wel aorig, want ik wun laeter dus die dadde pries. Now leek et meer as dat et was. Et is wel zo eerlik om dat nao al die jaoren te bekennen. Ik hadde een keer een vrije rit en ik mos tegen een jonge die de redens verkeerd onder hadde. De rechter onder de linkervoete en de linker onder de rechtervoete. Wat een koehaffel! En ja, dan lokt et je niet al te goed om streken te maeken en veuruut te kommen. En dan verlies ie et van dat bedeesde joongien dat laeter een beroemde Stellingwarver schriever wodden zol. Mar ja, dan moej ok mar niet zo stom en klongelig wezen.
 
En zo wun ik dus de dadde pries: een roodbrune pepieren gulden mit et petret van Juliana dr op. Ik was daor kienderlik bliede mit. Ik wete nog hiel goed dak mit dat kaptaole bedrag in de buse van de iesbaene op e Zanen naor huus fietste en docht dak een hiele goeie hadrieder was en een nog beteren iene wodden zol. Dat was trouwens niet zo. Die illusie wodde al rap genaodeloos deurprikt. En doe de noren kwammen wodde et ien en al ellende. Ik zwikte op die hoge dingen omme en doe k mitdee an de Sterrit wak veur de wiend zomar op e Kuunder. Mar doe weeromme tegen de wiend in. Et was iene lange liedensweg. Op et Wiede van oonze mooie Lende krummelde k mit et bloed in de sokken veuruut. Alleman zoefde me an alle kaanten veurbij. Dat was dus ien keer en nooit weer. Die rotredens hek votdaolik naor de rommelmark brocht! Vot dr mit!  

Op 18 september 2020 kwam ik thuus nao een blinders mooie midweke in een vekaansiehusien in Groet. We hadden altied in de kotte broek lopen kund en volop genieten kund van et ooldewievezoemertien daor we op trakteerd wodden. Ik zag dak een keermennig beld was op mien vaaste nommer deur een vrommes uut Drachten. De naeme zee me niks. Vermoedelik een vrouw die deur dat aekelike virus, dat oons et leven al een half jaor vergalde, een optreden ofzeggen wol. Ik belde heur op. En die vrouw vertelde me dak de Rink van der Veldepries wunnen hadde veur mien roman Vroeger is veurgoed veurbij. Ik was stomverbaosd.
  Heb ik de Rink van der Veldepries wunnen?
  Ja, die hebben jow wunnen en et is je van hatte gund!
 
Et was gien grap, et was echt waor. En ik was zo bliede as een kiend. Krek zo bliede as dat joongien van vroeger dat die pepieren gulden wun mit et hadrieden. Datzelde gevuul! Een riek gevuul! Indertied hak et kienderlike idee dak een hiele goeie hadrieder was en een nog beteren iene wodden zol. Ik moet now vanzels uutkieken en zeker niet te vlogge daenken dak een hiele goeie schriever bin en een nog beteren iene wodden zal. Et moet me niet nog een keer gebeuren dat al te grote illusies opnij genaodeloos deurprikt wodden.

Johan Veenstra