Toespraoke veurofgaonde an de gemienteraodsvergeerdering van West-Stellingwarf op 1 meert 2021  

Vrouwluden en manluden,

Ik kan me zo veurstellen dajím miíj now drekt niet nao de burgemeester verwaacht hadden. Mar ja, in et Nedersaksische taelgebied is de maond meert al sund lange jaoren dť streektaelmaond. Vandaor daík van hogerhaand vraogd bin om op disse eerste meert, an et begin van jim raodsvergeerdering, wat tegen jim te zeggen...

Soms hangt et leven van toeval an mekaander. As in 1971 et eerste boek in et Stellingwarfs, De oolde pook van H.J. Bergveld, niet uutkommen was, haík lichtkaans nooit mien eerste zinnen in et Stellingwarfs op pepier zet. Mar ik hebbe dat vuuftig jaor leden wel daon, want deur dat boek zag ik daík mien eigen tael ok lezen en schrieven kon. Dat was niks minder as een eupenbaoring. Ik zag ok hoe mooi en riek die tael aenlik is en ik murk al schrievende daík dír alles mit kon, alles in zeggen, schrieven kon. Ondaanks alle boeken die ík in et Nederlaans leze, blift dat in wezen toch een anleerde tael veur miíj. In et Stellingwarfs kan ík alles et beste benumen, want ik leve in mien tael. Praote, drome, fantesere, argere me, hebbe dír lief in. Et is et aldereerste daík ooit heurd hebbe. Et bin ongetwiefeld woorden vol liefde west die mien moeder 75 jaor leden veur et eerst tegen me fluusterd het.
 
De Drentse schriefster Marga Kool schreef in Het Land der Letteren uut 1982: Schrijven in het Drents is schrijven tegen de verdrukking. Dat is in et Stellingwarfs ok zo. Mien tael het et drege omdat te vule meensken dír roeg en onverschillig mit ommegaon. Alles van waarde is weerloos, schreef Lucebert. Et Stellingwarfs ok!
 
ĎOch, wat moejí mit dat Stellingwarfs, ie kommen dír ommes niet zo veer mit. Wat hejí daor now an?í
  
Zo tjaantelt pattie volk mar wat omme. Mar... we hebben dír hier wat an, hier het et weerde. Et geft kleur en eigenhied an de Stellingwarven. Dit stokkien laand van oons. Et is een riek bezit dat mien en jim steun volop verdient. Et is niet minder as welke aandere tael dan ok, mar vanzels ok niet beter. Kulturele verscheidenhied is in alle opzichten te verkiezen boven schraole ienvormighied.
 
ĎMar over vuuftig jaor is et dír grif niet meer,í mierken die meensken dan wieder.
 
Misschien wel niet, mar now is et dír wel en daor gaot et omme.
 
ĎEn et het toch hielemaole gien zin en schrief romans in et Stellingwarfs?í 
 
Mar het et hiele leven dan wel zin? We zullen zels an alles zin geven moeten. Ik geve zin an mien leven deur te schrieven: romans, verhaelen, gedichten, kollums. Doe ík indertied mit mien stiekelstokkies op Omroep Frieslaand kwam, wodde ik naost schriever ok vertelder. Want ik moch overal in Frieslaand en veer daor buten kommen om in et Stellingwarfs te vertellen. Drie keer in de weke, soms vaeker. Dan stapte ík middags, mar ok vaeke aovens in de auto mit mien koffertien mit negosie, mien te verkopen boeken, en ree over kleine weggies naor plakken daor aík nog nooit eerder west was. In duuster vot, in duuster weer thuus. En ik leut overal heuren hoe mooi die tael van oons is. Tot now an toe bin ík 3271 keer op die meniere op stap west.
 
Aík mit een kammeraod zo wel es wat rondriede daenk ik: daor bin ík in et dŲrpshuus west, daor heík in een gebouwgien biíj de karke west, en daor in de boverzael van de harbarg. Overal heík stokkies van mien leven liggen en heík et Stellingwarfs heuren laoten. Biíjtieden veer et laand in biíj Fryske Kriten en Drenten in de vrŲmde. Dan moík soms tegen middernaacht vanuut Wageningen nog naor huus... Wat mis ik dat vertellen, et kontakt mit aandere meensken toch verschrikkelik in disse koronatied.
 
Mar et schrieven kan gelokkig gewoon deurgaon. Van ít jaor komt, as alles deurgaon kan, mien achtste roman uut. De eerste literaire thriller in et Stellingwarfs: Et liek in de Lende. De beide pelisiemannen Rik Smit en Rolf Wesselink uut Wolvege perberen een peer moorden op te lossen. Et wodt een hatstikke spannend boek! Dat ik hope vanzels dat as meensken me nao verloop van tied argens in Wolvege lopen zien, dat ze dan tegen mekeer fluusteren: ĎMoejí kieken, daor lopt die schriever van de Stellingwarver Wallander!í
  
Dír bin meensken die me vanwege al die vrotteriíje veur et Stellingwarfs de ambassadeur van et Stellingwarfs numen. Lessend nuumde iene me de keuning van et Stellingwarfs! Et moet toch ok niet malder wodden... Ik bin en blief een gewoon boerejoongien uut Niíjhooltpae!  

Op een protte plakken in et Nedersaksische taelgebied is et deur de jaoren henne de gewoonte wodden dat de gemienteraoden in meert in et Nedersaksisch vergeerderen. Drenthe het wat dat anbelangt al een rieke historie. Dit jaor doen ok de Perveensiaole Staoten mit. In Assen in et Drents, in Grunningen in et Grunnings en in Overiessel in de diverse variaanten van et Nedersaksisch daore: Twents,  Sallaans...
 
Vulen jim him al ankommen? Brekt et zwiet jim al uut? Mooi zo! Kan West-Stellingwarf, dat op et ogenblik et Nedersaksisch Overleg anvietert, mit goed fesoen wel aachterblieven? Nee! Dat ik vraoge wethoolders en raodsleden die Stellingwarfs praoten kunnen om dat hier vanaovend ok te doen. Om zien en heuren te laoten dat et Stellingwarfs overal mittelt, dír gewoon toe dot in et leven. Dat et niet zomar een aorighied is, mar dají dír alles mit kunnen.
 
Kom op, beide wethoolders van de VVD, jim staon jim mannegien aanders ok wel. Laot now ok mar es in et Stellingwarfs heuren dajím haor op íe koezen hebben! Ik rekene op jim! Ik praote trouwens ok altied Stellingwarfs mit Mariska. Kom op, mien maegd! Fleer dír over in et Stellingwarfs! En Sippe Bron en Ton Mulder moeín et niet waogen en driíje heur dír veur weg. En as jim al es uut gewoonte in et Nederlaans overgaon, dan slat de burgemeester mit zien haemer en ropt die opsternaot: íZo hewwe dat niet ofpraot! Stellingwarfs as ít even kan!í
 
Mar wie et niet praoten kan, hoeft et vanzels ok niet te perberen. Marlene Postma, ik wete dají een fan van me binnen. Dat is ok hatstikke mooi, heur! Mar die Stellingwarfs praoten kan, moet et now beslist niet laoten. Laot heuren wat veur een riek bezit et is!
 
Now ja, as ik dan toch de keuning van et Stellingwarfs bin, dan was dit dus een soortement troonrede.
 
Burgemeester, wethoolders, leden van de Raod... Ik weens jim een goeie vergeerdering toe. Ik hope vurig dat dír weer een betere tied zonder dat rotvirus komt. Dawwe weer aovens veur niíje inkommelingen in et gemientehuus holen kunnen. Dawwe mekeer weer in et echt zien kunnen, want dat is zo verschrikkelik vule mooier. Dat et leven weer gewoon wodt. Et gao jim goed. Pas goed op jimzels en... blief gezond!